Бастауыш сынып оқушыларына арналған "Мен зерттеуге үйренемін" атты ғылыми жоба

Категория:
  1. Презентации для учителей
  2. ОБЖ

Автор презентации: Сарсенбаева Жанар Калдыбековна

Мақсатым: Көп жылдық өсімдік асқабақ туралы білімін кеңейту. Шығармашылық қызығушылығын арттыру. Асқабақтың дәрілік қасиетін, сонымен қатар пайдасын ашу.

Міндетім:Оқушының ғылыми ізденіс жұмысына қызығушылығын ояту.

Асқабақ (cucurbita) – асқабақ тұқымдастарына жататын бір және көп жылдық шөптесін, қолдан өсірілетін өсімдік, усыз, дәмді жеміс. Ол біздің заманымыздан бұрынғы 3 ғасырда Мексикада, Перуде белгілі болып, 15 ғасырдың соңында Мысырға әкелінген. Асқабақ Қазақстанның барлық өңірлерінде, әсіресе, оңтүстік аудандарында көбірек өсіріліп, тағамда, мал азығында пайдаланылады.

Бір және көп жылдық өсімдік – асқабақтың қазақ жерінде 13 түрі өсіріліп келеді. Оның 60-80 келілік ірі жемісті мал азығына, мускатты тәтті, хош иісті түрлері тағамда пайдаланылып, дәмді де нәрлі құнарлылығымен қазақтарға да ежелден белгілі болып отыр.


Слайд 1Бастауыш сыныптар арасында ұйымдастырылатын республикалық зерттеу жұмыстары мен шығармашылық жобасы. Б.Момышұлы атыдағы № 43 орта мектеп ҒЫЛЫМИ ЖОБА Тақырыбы: Асқабақ Бағыты: Биология Орындаған: Мұхат Анель Сыныбы: 3 «Г» Жетекшісі: Сарсенбаева Жанар
Слайд 2Асқабақ
Слайд 3Қөп жылдық өсімдік асқабақ туралы білімін кеңейту. Шығармашылық қызығушылығын арттыру. Мақсаты : Міндеті : Оқушының ғылыми ізденіс жұмысына қызығушылығын ояту.
Слайд 4Кіріспе : Асқабақ ( cucurbita ) – асқабақ тұқымдастарына жататын бір және көп жылдық шөптесін, қолдан өсірілетін өсімдік, усыз, дәмді жеміс. Ол біздің заманымыздан бұрынғы 3 ғасырда Мексикада, Перуде белгілі болып, 15 ғасырдың соңында Мысырға әкелінген. Асқабақ Қазақстанның барлық өңірлерінде, әсіресе, оңтүстік аудандарында көбірек өсіріліп, тағамда, мал азығында пайдаланылады. Бір және көп жылдық өсімдік – асқабақтың қазақ жерінде 13 түрі өсіріліп келеді. Оның 60-80 келілік ірі жемісті мал азығына, мускатты тәтті, хош иісті түрлері тағамда пайдаланылып, дәмді де нәрлі құнарлылығымен қазақтарға да ежелден белгілі болып отыр. Яғни, асқабақтар: асханалық, мал азығындық. Ал, мұның сыртында түрі де, түсі де әртүрлі келетін сәндік асқабақтар да бар. Сондай-ақ, асқабақтың шөлмекке ұқсаған сорттары да кең тараған. Мұндай асқабақтардың қабығы қатты болғандықтан, оңтүстік өңірде ондай асқабақтан сұйық заттар мен сусымалы ұсақ заттар сақтайтын ыдыстарды жасайды. Асқабақты пісіріп те, қуырып та шикілей де ем үшін тартылған етке қосып тұшпара жасап та жеуге болады. Асқабақтың піскен піспегенін сабағына қарап айырады. Асқабақтан диеталық тағамдар да әзірленеді. Пайдалылығы жағынан бұл бақша өнімі Асқабақтың жемісінің құрамында: 15-18 пайыз құрғақ заттар, 8-10 пайыз сахароза, аскорбин қышқылы, каротин, тиамин, рибафлавин бар. Дәніндегі май мөлшері : 20-40 пайыз және асқабақтың құрамында 90,3 пайыз су белок,клетчатка, күл де кездеседі.адам денсаулығына. Асқабақ майында омега-3, омега-6 май қышқылдары на өте бай. өзге жеміс-жидектер мен көкөністерге қарағанда дәрумендерге ерекше бай. Олар : С, В 1, В 2, В 5, Е, РР және ағзадағы зат алмасу процесін жеделдетін Т, қанның ұюына ықпал ететін К дәрумендері және калий, калций, темір. С дәрумені – 8 мг. Қабығынан тазартылған ( кілегей қабығымен бірге ) тұқымы ішек құртына қарсы (қоймалжың, қайнатылған түрде ) қолданылады, асқабақтың жемісінен (ұрығынан ) каротин (А провитамині ) алынады. Асқабақ майы. Ол –денсаулыққа пайдалы табиғи өсімдіктегі зат .Асқабақтың майы 90 пайызға жуық қанықпаған майларды 45-60 пайызға дейін линолді қышқылды құрайды. Пайдалылығы жағынан бұл бақша өнімі өзге жеміс-жидектер мен көкөністерге қарағанда дәрумендерге ерекше бай.
Слайд 5Негізгі бөлім : Асқабақтың сабағының ұзындығы 2-10 метр, жұмыр, түкті, бұтақты, жайыла өседі. Жапырағы ірі, ұзынша қалемшелі, бүйрек тәріздес, гүлі қос жынысты, ірі, сарғыш түсті, тарамдалған мұртшалары жанындағы өсімдіктерге шырмалып өседі, жемісі ірі, пішіні дөңгелек, сопақша, түсі әртүрлі, шырыны жұмсақ, дәмді. Мінеки, асқабақтың негізгі сипаты осындай. Ол – экологиялық таза өнім. Тұрмыста асқабақ майы қуырылған асқабақтың дәнінен сығып алынады. Осы майдың өзіне тән ерекшеліктері : түсі – қошқыл жасыл немесе қою қоңыр, иісі өткір, хош иісті, дәмі тәтті. Яғни, асқабақ майы – биологиялық белсенді зат. Құрамындағы белсенді май қышқылдары : пальмитин, стеарин, олеин, линол қышқылдары, стериндер, фосфолипидтер, каротинойдтар ; дәрумендер мен микроэлементтерге де бай. Асқабақ майында қанықпаған майлар бар, ол тағамның сіңіп, жеңілдеп, зат алмасуының тездеуіне жәрдемдеседі. Соның нәтижесінде, ағзадағы асқорыту, зәр шығару мүшелерінің жұмысы күшейеді. Қазір дамыған елдерде асқабақ майы биологиялық белсенді зат – фитопрепарат ретінде қолданылып жүр. Бүгінгі тақырыбымызға арқау болып отырған асқабақ көкөнісі адам денсаулығына пайдалылығы жағынан өзге жеміс-жидектер мен көкөністерге қарағанда дәрумендерге аса бай.
Слайд 6Асқабақ туралы не білеміз ? Қазақ дастарханында асқабақтан пісірілген тағамдар қойыла бермейді. Оның еті мен дәнінен, пілегінен емдік дәрілер жасалатынын, халық медицинасында бауыр ауруы емінің бірден-бір шипасы асқабақ жеу екенін біле бермейтіндер де көп. Және де базарларда асқабақтың бағасы қымбат болғандықтан, оны күнделікті ас мәзірінде қолдану үшін сатып алушылар да аз. Осы асқабақ қандай өсімдік, қазақ жеріне ол қайдан әкелінді, оны қандай ауруларға пайдалануға болады, құрамында нендей дәрумендер бар, бұл жөнінде де нақты деректерді табу қиын. Сол себепті, бау-бақша өсірушілермен, халық емшілерімен, асқабақты зерттеушілермен ақылдаса отырып, біз бүгін мың бір дертке дауа асқабақ туралы әңгіме қозғамақшымыз.
Слайд 7А Ас қ аба қ несімен құ нд ы 06:43 Ас қ аба қ ты ң тойымды тама қ болуына қ оса, емдік, шипалы қ қ асиеттері де баршылы қ. Ол ж ү рек- қ ол қ а ж ү йесінде кін ә рат бол ғ анда, семіріп кеткен жа ғ дайда пайдалы. Халы қ ем-домында оны ң несеп ж ү ргізетін, ысты қ ты т ү сіретін қ асиеттері белгілі. Ас қ аба қ ты ң ө зіні ң осындай тама қ ты қ, шипалы қ қ асиеттері болса, оны ң д ә ніні ң ба ғ алы екені кейінгі уа қ ытта ке ң інен м ә лім бола баст ады. Оны балмен араластырып жеп, ішек құ рттарын т ү сіру ү шін пайдаланады. Ежелгі емшілер ас қ аба қ ты ң шырынын ем ретінде ішкізген. Б ү йрек, бауыр ауыр ғ ан жа ғ дайда к ү ніне 1 ста қ ан шырын ішу керек делінеді. Ас қ аба қ шырынын жа ң а дайындал ғ ан к ү йінде ғ ана ішеді, ө й ткені ү йдегі жа ғ дайда оны са қ тау ө те қ иын. Е ң со ң ында ас қ аба қ қ ыста са қ та ғ анда пісіп жетілетінін айта кетейік. Сонды қ тан, ә детте, оны ң пісіп ү лгермеген п ә лектерін де а ң ызда қ алдырмай жинап алады. Т ұқ ымды қ д ә ні жола қ тана буылты қ тан ғ ан т ү рлерінде к ө п болады .
Слайд 8Асқабақ дәнегінің пайдасы Асқабақ дәнектерінің пайдасын біле ж үріңіз ... Асқабақты жегенде ұрығын жуып, кептіріп, дәнін алады. Асқабақ – усыз, дәмді жеміс. Дәні, сабағы, еті әйелдердің ағзасындағы емшек сүтін молайтады. Асқабақтың уытты қайтару, қабынуды жазу, ауырғанды басу тәрізді де қасиеттері көп. Асқабақ дәнінің майын дәрі ретінде капсула, флакондарда сақтап, пайдаланады .
Слайд 9Асқабақ - мың бір ауруға ем Бүгінгі тақырыбымызға арқау болып отырған асқабақ көкөнісі адам денсаулығына пайдалылығы жағынан өзге жеміс-жидектер мен көкөністерге қарағанда дәрумендерге аса бай.
Слайд 10Асқабақ халық емінде Австрия патшасы (1773 жылы ) асқабақтың шипалық қасиетіне әбден тәнті болғандықтан, мынандай жарлық шығарған : « Асқабақ денсаулыққа таңғажайып әсер етеді, өте пайдалы болғандықтан, тағам ретінде пайдалануға тым бағалы, сондықтан тек дәрі күйінде ғана пайдаланылсын ». Асқабақтың емдік қасиеттері Авиценаның жазбаларында да, Мухаммед Хусейн Шеразидің еңбектерінде де кездеседі. Бұл жазбаларда тіпті, асқабақ дәнінің майы құлақ пен тамақ ауруына ем ретінде пайдаланылатыны, ыстығы жоғары адамдарға асқабақ шәрбатының ( сиропының ) шипалы әсер ететіндігі айтылады. Сол ерте заманнан жеткен тағы бір деректер : көру қабілеті нашарлағанда да, қаназдықтан жапа шеккенде де, артық Дәні, сабағы, еті әйелдердің ағзасындағы емшек сүтін молайтады. Асқабақтың уытты қайтару, қабынуды жазу, ауырғанды басу тәрізді де қасиеттері көп. Бір ғажабы, асқабақты қысқа сақтағанда, ол толықтай пісіп, жетіледі. Сондықтан да оның күзде пісіп үлгірмеген пәлектерін де қалдырмай жинап алу қажет. Халық емшілері асқабақты несеп-жыныс жүйесінің көптеген ауруларын емдеуге қолданады. Асқабақтың несеп айдаушы, қабынуға қарсы, өт айдағыш қасиеттерінің бар екендігі, паразиттерді жоятындығы дәстүрлі медицинада да зерттеліп, дәлелденген. Осыған орай дәрігерлер асқабақты жүрек қан-тамыр аурулары, гипертония және зат алмасуда қиындықтары бар науқастарға диеталық тағам ретінде де ұсынады. Асқабақ еті ем болатын аурулар 1. Адам бойына тараған апиын уын қайтару үшін асқабақтың етін жаншып, суын сығып алады. Сосын оны уланған кісіге тиісті мөлшерде ішкізеді. Бұл апиын уын қайтарады. 2. Асқабақты ем-дәмде қолдану адамды арықтатады. Себебі, оның құрамында жасанды талшықтың, судың, жасұнықтың көп мөлшері бар. Ол ағзадағы асқорыту үдерістерінде тездетіп, оны уыттардан тазартады. 3. Отқа немесе ыстық суға күйіп қалғанда, асқабақ етін жаншып (тазалығына көңіл бөліңіз ), жараға таңу қажет. Ол жараның жазылуына көмектеседі. 4. Өкпеге шығу шыққанында, асқабаққа 250 грамм сиыр етін қосып, суға пісіріп, тамақ орнына жейді. Оған май мен тұз қоспайды. Сонда өкпе шығуы жойылады. 5. Іштегі құртты түсіру үшін шикі асқабақ етінен ерексектерге 500 грамм, балаларға 350 грамм жегізеді. 2 сағаттан соң іш айдайтын дәрі ішкізеді, құртты түсіреді. Бұл дәріні 2-3 күн ішу қажет. 6. Ағза жүдесе, адам бойын әлсіздік болса, асқабақты сүтпен дайындап, қаймақ, май, жаңғақ, бадаммен қосып жесе пайдасы мол.
Слайд 11Асқабақ тұқымы (дәні ) ем болатын аурулар : Халық емшілері ежелден-ақ асқабақ дәні арқылы таспа және ...
Обязательно поделитесь с друзьями:
Скачать Размер презентации: 1.07 Mb

Посмотрите также:

— Воспитание личности ребёнка через коллективное творческое дело
— Урок на тему «Горизонт и линия горизонта»
— Презентация по теме «жи-ши, ча-ща, чу-щу»
— Презентация «Правописание слов с безударными гласными в корне слова»
— Презентация к интегрированному уроку. Окружающий мир по теме «Лес и его обитатели»
— Презентация «Дикорастущие и культурные растения»
— Презентация к уроку Н.Н.Носова Приключения Незнайки и его друзей
— Презентация на тему «Зимующие птицы»
— Презентация «Родовые окончания имен прилагательных»
— Презентация «Матенадаран»